VVSG, Burgerzaken Vlaanderen vzw en Netwerk Begraafplaatsen Vlaanderen blijven pleiten voor de hervorming van medische attestering bij crematies, ook vanuit financieel oogpunt.
Op 9 oktober werd het ontwerp van decreet tot wijziging van het decreet van 16 januari 2004 op de begraafplaatsen en de lijkbezorging, het decreet van 12 juli 2013 houdende toekenning van subsidies voor gebouwen van de eredienst, gebouwen voor de openbare uitoefening van de niet-confessionele morele dienstverlening en crematoria en het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur bij het Vlaams Parlement ingediend.
Het ontwerp is het resultaat van een reeks overlegmomenten met verschillende spelers die actief zijn in de sector van de begraafplaatsen en de lijkbezorging. Daar horen ook de lokale besturen bij. In dat kader vonden er verschillende besprekingen plaats in de loop van 2021 en 2022.
Hoewel het ontwerp de regelgeving op diverse punten meer in overeenstemming brengt met de praktijk en de drie organisaties dit toejuichen, zijn dit vandaag niet de prangende problemen die een decretale verankering vragen.
Eén van die grote, prangende problemen betreft het ontbreken van eenduidige tarieven voor beëdigde artsen. Deze artsen leveren een attest af waarin wordt verklaard dat het overlijden niet te wijten is aan een gewelddadige, verdachte, of niet vast te stellen doodsoorzaak als ervoor gekozen wordt om het stoffelijk overschot te cremeren.
De artsen moeten worden aangesteld door de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente waar het stoffelijk overschot zich op dat moment bevindt. Het ereloon en alle daaraan verbonden kosten moeten echter worden vergoed door de gemeente waar de overledene was ingeschreven in het bevolkingsregister, het vreemdelingenregister of het wachtregister. Het komt regelmatig voor dat de gemeente waar de arts werd aangesteld de vergoeding in eerste instantie op zich neemt en dit bedrag daarna terugvordert van de gemeente van inschrijving.
De tarieven van die erelonen en andere kosten kunnen echter sterk van gemeente tot gemeente verschillen. Bij de ene gemeente wordt het tarief van een huisbezoek aangerekend, wat neerkomt op 43,19 euro. Bij een aantal andere gemeenten krijgen we de melding dat de artsen momenteel 195 euro aanrekenen voor deze dienst. Vele gemeenten merken ook op dat de artsen hun tarieven plots verhogen.
Dit plaatst lokale besturen dan ook voor alsmaar grotere financiële uitdagingen. Bovendien zijn deze diensten sinds 1 januari 2022 btw-plichtig geworden, wat de budgetten van de gemeenten verder verzwaart.
Daarnaast zijn er nog een aantal bijkomende pijnpunten: gemeenten hebben alsmaar meer moeilijkheden om artsen te vinden die dit onderzoek überhaupt nog willen uitvoeren, er zijn regelmatig problemen bij het terugvorderen van kosten bij Waalse en Brusselse gemeenten en lokale besturen stellen vast dat het tweede medisch advies in het algemeen slechts een pro-forma-advies is van een niet-gespecialiseerde geneesheer met weinig tot geen meerwaarde.
Ondanks bovenstaande opmerkingen, die ook naar voor kwamen tijdens de besprekingen van 2021 en 2022, werd toch besloten om de huidige regelgeving te behouden. Deze beslissing wordt vooral ingegeven door de adviezen van het College van Procureurs-Generaal en de minister van Justitie. Zij stelden dat het tweede medisch advies door een beëdigd geneesheer bij een verdacht overlijden noodzakelijk blijft om te voorkomen dat een te groot aantal van dergelijke verdachte overlijdens onder de radar blijft. Artsen zouden wél een specifieke opleiding moeten volgen om adequater te kunnen nagaan of een overlijden te wijten is aan die verdachte oorzaken.
Hoewel het verhogen van dergelijke expertise bij de artsen een goede zaak is, zal een dergelijke regeling nog niet snel in voege treden en worden de huidige problemen daar ook niet door geremedieerd.
De huidige praktijk blijft een dure formaliteit die haar doel voorbijschiet. Daarom blijven de VVSG en Burgerzaken Vlaanderen vzw aandringen om het verplichte tweede advies te beperken of zelfs af te schaffen.